Τρόποι φύτευσης οπορωφόρων δένδρων

Οι πιο συνήθεις τρόποι φύτευσης οπωρώνων σε πεδινές εκτάσεις είναι :  σε τετράγωνα, σε ρόμβους και σε ορθογώνια παραλληλόγραμμα. Σε εδάφη με μεγάλες κλίσεις προκείμενου να προστατευτούν από τη διάβρωση εκτός από την  τακτοποίηση του εδάφους σε αναβαθμίδες – πεζούλια για τη φύτευση των δένδρων χρησιμοποιούμε το τρόπο κατά ισοϋψείς καμπύλες.

Σε τετράγωνα : τα δένδρα φυτεύονται στις κορυφές του τετραγώνου σε ίσες αποστάσεις, με τον τρόπο αυτό διευκολυνόμαστε στην εκτέλεση καλλιεργητικών εργασιών όμως δεν εκμεταλλευόμαστε τελείως το χώρο. 

Σε ρόμβους : με τον τρόπο αυτό τα δένδρα φυτεύονται στις κορυφές ενός ρόμβου, έτσι εκμεταλλευόμαστε καλύτερα το χώρο. Με αυτή τη διάταξη φυτεύουμε 15% πιο πολλά δένδρα από ότι σε τετράγωνα. 

Σε ορθογώνια παραλληλόγραμμα :  τον τρόπο αυτό εφαρμόζουμε στους βιομηχανικούς οπωρώνες. Η απόσταση μεταξύ των γραμμών είναι αρκετά μεγάλη, επιτρέποντας έτσι τη διέλευση τρακτέρ ή άλλα μηχανικά μέσα που είναι απαραίτητα για τη καλλιέργεια (κλάδεμα, ψεκασμός, συγκομιδή καρπών).  

Σε ισοϋψείς καμπύλες : εφαρμόζεται σε εδάφη με κλίση, σε λόφους, με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η διάβρωση του εδάφους και απορροφάται καλύτερα το νερό της βροχής.  

Καλλιέργεια του εδάφους

Η καλλιέργεια του εδάφους επιβάλλεται προκειμένου να καταστραφούν ζιζάνια που δεν ανέχονται τα οπωροφόρα δένδρα, δίνοντας έτσι υγρασία και θρεπτικά στοιχεία στη διάθεση των δένδρων.  Η ενέργεια αυτή γίνεται επιφανειακά με τη χρήση της φρέζας  από το τρακτέρ. Για να διατηρήσουμε καθαρό τον οπωρώνα χρειάζεται να το φρεζάρουμε τρεις (03) φορές. Η πρώτη, στο τέλος του χειμώνα για να πετύχουμε την καταστροφή των ζιζανίων και την ενσωμάτωση της κοπριάς και των λιπασμάτων.  Η δεύτερη,  στο τέλος της άνοιξης  για να πετύχουμε την καταστροφή των ζιζανίων, να διευκολύνουμε την άρδευση και να μείνει καθαρό το έδαφος για τη συγκομιδή. Η τρίτη, στο τέλος του καλοκαιριού για να πετύχουμε την καταστροφή των ζιζανίων και να μείνει καθαρό το έδαφος για τη συγκομιδή ορισμένων οπωροφόρων που καρποφορούν πιο όψιμα (π.χ εσπεριδοειδή).  Οι επεμβάσεις αυτές πρέπει να είναι όσο το δυνατό λιγότερες επειδή αφενός μεν καταστρέφεται το επιφανειακό ριζικό σύστημα, αφετέρου δε διευκολύνει την αποσύνθεση της οργανικής ουσίας του εδάφους υποβαθμίζοντας έτσι την υφή του. 

Επιλογή και ετοιμασία του εδάφους για την καλλιέργεια οπορωφόρων δένδρων

Ένα ακόμη βασικό κριτήριο για την επιλογή της θέσης του χωραφιού για καλλιέργεια οπωροφόρων δένδρων μετά το κλίμα είναι το έδαφος.  Πρέπει λοιπόν το έδαφος να συγκεντρώνει τα εξής πλεονεκτήματα :

• Να στραγγίζει καλά, ιδιαίτερα κατά τη βλαστική περίοδο επιτρέποντας έτσι τη καλή ανάπτυξη και λειτουργία του ριζικού συστήματος (το αργιλώδες έδαφος παρουσιάζει πρόβλημα στράγγισης λόγω της συνοχής του, αλλά και το αμμώδες έδαφος εμποδίζει την απομάκρυνση του νερού της βροχής εάν υπάρχει αδιαπέραστο στρώμα στο υπέδαφος).

• Πρέπει να είναι βαθύ για να συγκρατεί αρκετή υγρασία και να καλύπτει τις ανάγκες των δένδρων σε περιόδους ξηρασίας (το αμμώδες έδαφος δε συγκρατεί πολύ νερό σε αντίθεση με το αργιλώδες).

• Πρέπει να είναι γόνιμο για να διατηρήσουν τα δένδρα ικανοποιητική βλάστηση και μεγάλη καρποφορία. Τα εδάφη σε πεδινά μέρη είναι συνήθως πλούσια σε φώσφορο, κάλιο και άλλα στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα για την ανάπτυξη των δένδρων.  Κρίσιμο στοιχείο είναι η αλατότητα του εδάφους και η περιεκτικότητα του σε ασβέστιο (εδάφη με υψηλή αλατότητα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για εγκατάσταση οπωρώνων). Ευαίσθητα δένδρα στην αλατότητα του εδάφους είναι : η λεμονιά, η ροδακινιά, η βερικοκιά, η δαμασκηνιά, το γκρέιπ-φρουτ, η πορτοκαλιά, η μηλιά και η αχλαδιά, ενώ πιο ανθεκτικά είναι η ελιά, η συκιά, η ροδιά και το αμπέλι.

Έδαφος - Ηλιοφάνεια

Η μορφολογία του εδάφους συνδέεται με τη μεσημβρινή γραμμή κίνησης του ήλιου. Τα λοφώδη εδάφη δε είναι τόσο εκτεθειμένα σε παγετούς, στραγγίζουν καλά και δέχονται περισσότερη ηλιοφάνεια. Εδάφη με μεσημβρινή έκθεση εμφανίζουν πρωιμότητα. Εδάφη με μεγάλες κλίσεις απαιτούν ειδική μεταχείριση (πριν τη φύτευση τακτοποίηση του εδάφους σε αναβαθμίδες – πεζούλια, φύτευση των δένδρων κατά ισοϋψείς καμπύλες) γιατί έχουν πολλές πιθανότητες να καταστραφούν από διάβρωση. Τα πεδινά εδάφη είναι καλύτερα από τα λοφώδη για βιομηχανικούς οπωρώνες, παρουσιάζουν όμως μεγάλους κινδύνους από παγετούς. 

Ετοιμασία 

Τα πρώτα πέντε χρόνια είναι η σημαντικότερη περίοδος για την επιτυχία της δενδρώδους καλλιέργειας. Το καλοκαίρι κάνουμε όσο πιο βαθύ όργωμα μπορούμε προσαρμόζοντας στο τρακτέρ ένα υπεδαφοκαλλιεργητή βαρέως τύπου, σκοπός αυτού του οργώματος είναι να ξεριζώσουμε ρίζες, θάμνους και καταστρέψουμε τα ζιζάνια που υπάρχουν, μετά   απομακρύνουμε τις μεγάλες πέτρες. Κατόπιν συνεχίζουμε τα οργώματα με στόχο να ισιώσουμε το χωράφι, πριν το τελευταίο όργωμα – φρεζάρισμα φροντίζουμε να απλώσουμε κοπριά και λιπάσματα για να εμπλουτίσουμε το έδαφος με φώσφορο και κάλιο. Εάν το έδαφος καλλιεργούνταν δεν είναι απαραίτητο το βαθύ όργωμα από την προαναφερθείσα προετοιμασία.

υπεδαφοκαλλιεργητής    

Θέση χωραφιού για καλλιέργεια οπωροφόρων δένδρων.

Η επιλογή της θέσης του χωραφιού αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα για την εγκατάσταση δενδρώδους καλλιέργειας (οπωροφόρων δένδρων).  Για την επιλογή αυτή ο παραγωγός οφείλει να λάβει υπόψη : το κλίμα, το έδαφος, το μέγεθος της καλλιέργειας και την απόσταση από τα κέντρα διάθεσης των καρπών των οπωροφόρων δένδρων. Αφού λοιπόν καταλήξει στο είδος της καλλιέργειας, χρειάζεται να εκπονήσει ένα σωστό πλάνο προτού ξεκινήσει τη φύτευση γιατί εάν κάνει λάθη αυτά θα συνοδεύουν όλη τη παραγωγική ζωή των οπωροφόρων δένδρων. Κατά τη κατάρτιση του πλάνου πρέπει να συμπεριλάβει σ’ αυτό, α) την σωστή προετοιμασία του εδάφους, η επιλογή του κατάλληλου τύπου και μεγέθους τρακτέρ σχετίζεται μ’ αυτή τη περίπτωση (ενδεικτικά αναφέρονται οι KUBOTA, YANMAR,SHBAURA, ISEKI, κλπ), β) την επιλογή δενδρυλλίων,  γ) το σύστημα φύτευσης, δ) τις απαιτούμενες καλλιεργητικές φροντίδες (άρδευση, εμπλουτισμό του εδάφους, κλάδεμα, προστασία).

Μηλιές

Το Κλίμα

Τα στοιχεία του κλίματος που επηρεάζουν την ανάπτυξη των δενδρωδών καλλιεργειών είναι η θερμοκρασία, η υγρασία και το φως, λ.χ η έκθεση στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα από -7^ο C έως -10^ο C είναι ακίνδυνη για τη μηλιά ενώ η ροδακινιά παθαίνει ζημιά στον κορμό και στους οφθαλμούς της. Τις μεγαλύτερες ζημιές τα δένδρα τις παθαίνουν στους ανοιξιάτικους παγετούς κατά την ανθοφορία τους όπου θερμοκρασίες λίγο κάτω από το μηδέν έως -4^ο C είναι ικανές να καταστρέψουν τα άνθη και τους μικρούς καρπούς. Τις μεγαλύτερες ζημιές τις παθαίνουν η αμυγδαλιά και η βερικοκιά που ανθοφορούν νωρίτερα ενώ τις μικρότερες ζημιές παθαίνουν η μηλιά και η βυσσινιά που ανθοφορούν αργότερα. Συστήματα θέρμανσης για προστασία από το παγετό των οπωροφόρων δένδρων μπορούν να εφαρμοστούν με σόμπες και ανεμομίκτες όμως έχουν μεγάλο κόστος λειτουργίας και εγκατάστασης αντίστοιχα.  Για το λόγο αυτό αποφεύγουμε να φυτεύουμε ευαίσθητα  οπωροφόρα δένδρα σε μέρη που συμβαίνουν συχνά παγετοί.Στην ανάπτυξη και την προκοπή των δενδρωδών καλλιεργειών σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η υγρασία του εδάφους, η σχετική υγρασία της ατμόσφαιρας και το ύψος της ετήσιας βροχόπτωσης, όμως επειδή οι βροχές δεν επιμερίζονται ομοιόμορφα κατά τη διάρκεια του έτους  για να πετύχουμε μεγαλύτερη παραγωγή με ποιοτικότερους καρπούς είναι απαραίτητο να ποτίζουμε το χωράφι. Τα δένδρα που πρέπει να ποτίζονται περισσότερο είναι η μηλιά, η αχλαδιά, η ροδακινιά και τα εσπεριδοειδή ενώ με λιγότερες απαιτήσεις σε νερό είναι η ελιά, η αμυγδαλιά, η φιστικά, κ.α. Ένας ακόμη αξιόλογος παράγοντας του κλίματος είναι ο άνεμος, ο δυνατός άνεμος σπάει τα κλαδιά και ρίχνει τους καρπούς, ο ξηρός άνεμος μαραίνει τα δέντρα και ξεραίνει τα άνθη, ο ελαφρός άνεμος είναι ο μόνος ωφέλιμος γιατί το καλοκαίρι μειώνει τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες και το χειμώνα βοηθά στην αποφυγή παγετών. Ολοκληρώνοντας την επιρροή του κλίματος στην επιλογή θέσης του χωραφιού οφείλουμε να αναφέρουμε τις σοβαρές ζημιές που προκαλεί το χαλάζι επειδή τραυματίζει και κάνει πληγές κυρίως στους καρπούς αλλά και στο φύλλωμα των δένδρων.
Διαβάστε επίσης πως πρέπει να κάνουμε την προετοιμασία του εδάφους. 

Φυτά μεγάλης καλλιέργειας

Η φράση φυτά μεγάλης καλλιέργειας περιλαμβάνει τα ετήσια φυτά των οποίων η καλλιέργεια απαιτεί μεγάλες εκτάσεις, παλαιότερα γινόταν με τη βοήθεια ζώων ενώ στις μέρες μας με τη χρήση μηχανημάτων (π.χ το τρακτέρ, κυρίως: για τη προετοιμασία του χωραφιού, τη σπορά και τις καλλιεργητικές φροντίδες μετά το φύτρωμα). Η κατηγοριοποίηση των εν λόγω φυτών είναι η ακόλουθη :

1. Χειμερινά σιτηρά : στάρι, κριθάρι βρώμη.
2. Χειμερινά ψυχανθή : μπιζέλι, ρεβίθι, φακή, κουκιά, βίκος.
3. Ανοιξιάτικα σιτηρά : ρύζι, καλαμπόκι, κεχρί.   
4. Ανοιξιάτικα ψυχανθή : σόγια, φασόλια.
5. Βιομηχανικά φυτά : πατάτα, βαμβάκι, καπνός, τεύτλα.
6. Αρωματικά φυτά : τριανταφυλλιά, γιασεμί, μέντα, μαντζουράνα, λεβάντα, δεντρολίβανο.
7. Κλωστικά φυτά : λινάρι, καννάβι.
8. Ελαιοδοτικά φυτά : ηλίανθος, σουσάμι.
9. Αγρωστώδη χορτοδετικά φυτά : αγριάδα.
10. Ψυχανθή χορτοδετικά φυτά : τριφύλλι.

λινάρι

μέντα

στάρι

Ενδεικτικά, παραθέτουμε παρακάτω τις κυριότερες ποικιλίες του σιταριού, του πιο διαδεδομένου φυτού μεγάλης καλλιέργειας : Μονόκοκκο, Δίκοκκο, Σκληρό (Λήμνος, Ηλέκτρα,  Καπέιτι, Μεξικάλι, Apullo, F-0367), Πολωνικό, Υβώδες, Σπέλτα, Κοινό ή Μαλακό (η πιο διαδεδομένη ποικιλία), Συμπαγές, Σφαιρόκοκκο. 

καλλιέργειες δέντρων

Από τις πλέον χρηστικές εφαρμογές των τρακτέρ είναι οι καλλιέργειες δέντρων, γι’ αυτό και όσα εμπλέκονται ονομάζονται τρακτέρ δενδροκομικά. Οι δενδρώδεις καλλιέργειες είναι πολυετή φυτά τα οποία εκμεταλλευόμαστε για να παράγουμε καρπούς, διαχωρίζονται δε, σε καρποφόρα δένδρα και καρποφόρους θάμνους. Στα καρποφόρα δένδρα συγκαταλέγονται αυτά που παράγουν νωπούς καρπούς όπως η βερικοκιά, η λεμονιά, η ροδακινιά, η μηλιά, η πορτοκαλιά κ.α, ή αυτά που παράγουν ξηρούς καρπούς όπως η καρυδιά, η αμυγδαλιά, η φιστικιά, η φουντουκιά, κ.ά. Οι καρποφόροι θάμνοι δίνουν νωπούς καρπούς, σ’ αυτούς ανήκουν το αμπέλι, το ακτινίδιο, η βατομουριά, κ.α. 

Είδη δέντρων

Επειδή η Ελλάδα έχει εύκρατο κλίμα, χρήσιμο είναι να δούμε τα είδη των οπορωφόρων δέντρων που καλλιεργούνται στη χώρα μας. Διακρίνουμε λοιπόν τα γιγαρτόκαρπα (κυδωνιά, αχλαδιά, μηλιά), τα πυρηνόκαρπα (ροδακινιά, βερικοκιά, κερασιά, βυσσινιά) και τα δέντρα των ξηρών καρπών ή ακρόδρυα (αμυγδαλιά, καρυδιά).  Μια άλλη κατηγορία δένδρων είναι τα υποτροπικά, σ’ αυτήν ανήκουν τα φυλλοβόλα (συκιά, ακτινίδιο) και τα αείφυλλα (ελιά, λεμονιά. πορτοκαλιά).Ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι ασχολούνται με τα δέντρα είναι οι καρποί τους, οι οποίοι έχουν σημαντική θρεπτική αξία με ευχάριστη γεύση και άρωμα. Οι νωποί καρποί είναι πλούσιοι σε βιταμίνες A και C ενώ οι ξηροί καρποί έχουν πληθώρα λιπιδίων, πρωτεϊνών, βιταμινών και ανόργανων αλάτων.
 

λεμονιά

Ανατροπή

Γνωρίζουμε ότι τα τρακτέρ είναι ευαίσθητα στη μετακίνηση του κέντρου βάρους τους, στις πιο πολλές περιπτώσεις αυτό βρίσκεται μπροστά από το κάθισμα του οδηγού και λίγο πάνω από το πίσω άξονα. Ακόμη και σε ίσιες επιφάνειες (δρόμοι ή χωράφια), ενέργειες ή δυνάμεις μπορούν να μεταβάλλουν τη σταθερότητα του τρακτερ λ.χ η προσαρμογή ενός παρελκομένου, η χρήση του κουβά ανεβασμένου (ανυψωμένου), η φυγόκεντρος δύναμη που αναπτύσσεται εξαιτίας της ταχύτητας επίσης η οδήγηση σε ανώμαλο έδαφος ή σε έδαφος με κλίση. Χρειάζεται λοιπόν προσοχή στον χειρισμό του.

Τι πρέπει να προσέχετε :  

1. Να αποφεύγετε τις πολύ απότομες πλαγιές. 
   
2. Μήν σταματάτε στις απότομες πλαγιές, εάν για κάποιο λόγο βαλτώσει βάλτε τη ρεβέρσα, εάν ακινητοποιηθεί τραβήξτε χειρόφρενο.
3. Εάν είναι απαραίτητο να οδηγείτε σε μέρος που καλύπτεται με βλάστηση κοντά σε χαντάκι υπάρχει κίνδυνος να μη δείτε τυχόν τρύπες. 
4. Οδηγείτε με την ίδια ταχύτητα στην ανηφόρα και στην κατηφόρα.