Ερπύστριες

Μετά τα ελαστικά αποτελεί το άλλο μέσο πρόωσης των τρακτέρ. Είναι τεχνητό οδόστρωμα πάνω στο οποίο κυλούν χαλύβδινοι τροχοί παραπλήσιο με το σιδηρόδρομο. Η λειτουργία τους και ο τρόπος κίνησης τους έχει γίνει ευρύτερα γνωστές λόγω της χρησιμοποίησης τους στα τεθωρακισμένα άρματα. Η χρήση τους στη χώρα μας είναι περιορισμένη. Θωρείται ιδανικό μέσο πρόωσης σε υγρά, τυρφώδη, αμμώδη και πετρώδη εδάφη. Πλεονεκτήματα : συμπιέζουν λιγότερο το έδαφος, εξασφαλίζουν καλύτερη πρόσφυση απ’ ότι τα ελαστικά, επιτρέπουν την εργασία κάτω από δυσμενείς συνθήκες. Μειονεκτήματα : το υψηλό κόστος, μικρότερη ταχύτητα κατά τη μετακίνηση. το σύστημα κίνησης ενός ερπυστριοφόρου τρακτερ αποτελείται από :

Την ερπύστρια, είναι μια συνεχής αλυσίδα που αποτελείται από τα πέδιλα τους πείρους και τους τριβείς.

Τον οδοντωτό κινητήριο τροχό, μεταδίδει την κίνηση από τον κινητήρα στην ερπύστρια.

Τα ράουλα, διαχωρίζονται σε πάνω ράουλα που συγκρατούν το βάρος του πάνω τμήματος της ερπύστριας και σε κάτω ράουλα που είναι στερεωμένα σε ίσες αποστάσεις στο πλαίσιο της τα οποία στηρίζουν το βάρος το οχήματος και το κατανέμουν ομοιόμορφα.

Τον αργό τροχό, μαζί με ένα δυνατό ελατήριο εξασφαλίζει το τέντωμα της.

Τους προφυλακτήρες, προστατεύουν τα ράουλα από πέτρες, εμποδίζουν τις λάσπες να μπουν κυρίως όμως οδηγούν την ερπύστρια, εμποδίζουν το στρίψιμο της και την κάμψη της.

Το πλαίσιο, είναι ο σκελετός πάνω στο οποίο στηρίζονται όλα τα προηγούμενα μέρη του συστήματος.  

 

ερπυστριοφόρο τρακτέρ

Ελαστικά - Λάστιχα τροχών)

Στους τροχούς των τρακτέρ τοποθετούνται ελαστικά με ή χωρίς σαμπρέλα. Αν και τα τρακτερ κινούνται με μικρή ταχύτητα τα ελαστικά τους αντιμετωπίζουν τις ανωμαλίες του εδάφους, για το λόγο αυτό κατασκευάζονται ελαστικά πολλών τύπων με διαφορές ως προς τη ποιότητα κατασκευής και το σχεδιασμό του πέλματος.

Λάστιχα μπροστινών τροχών.

Ανάλογα με το σχέδιο του πέλματος διακρίνονται :

Με μονή ράβδωση, κάνουν για χαλαρά εδάφη

μονής ράβδωσης

Με διπλή ή τριπλή ράβδωση, δεν πιέζουν πολύ το έδαφος, δίνουν καλό έλεγχο στο χειριστή.

 

Πλεούμενα, έχουν μεγαλύτερο πλάτος και μικρότερο βάθος από τα υπόλοιπα ελαστικά των μπροστινών τροχών. Σε υγρά εδάφη δυσκολεύουν την οδήγηση επειδή αυξάνεται η αντίσταση κυλίσεως.

Ορυζώνων, χρησιμοποιούνται σε υγρά εδάφη διευκολύνουν την οδήγηση.

Λάστιχα οπίσθιων τροχών.

Ανάλογα με τη μορφή του πέλματος διακρίνονται σε:

Ελαστικά γενικής χρήσεως με προεξοχές τύπου V, συνδυάζει τη σχέση μεταξύ πρόωσης και αντοχής του πέλματος, κάνει για όλες τις εποχές του χρόνου.

Ελαστικά τύπου V

Ελαστικά με προεξοχές τύπου V μεγάλου ύψους, είναι ιδανικά σε λασπερά και υγρά εδάφη.

τύπου V μεγάλου ύψους

Ελαστικά με τάπες, προσφέρουν μεγαλύτερη άνεση στο χειριστή δε φθείρονται εύκολα, είναι ιδανικά για εργασία πάνω σε χλοοτάπητα επειδή δεν καταστρέφουν την επιφάνεια του.

Ελαστικά με τάπες

Ελαστικά με βιομηχανικό πέλμα, χρησιμοποιούνται τόσο για μεταφορές όσο για εργασία στο χωράφι, έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής και φθείρονται λιγότερο.

βιομηχανικό πέλμα

Χαρακτηριστικά στοιχεία των ελαστικών είναι οι διαστάσεις τους, ο αριθμός των λινών (ενισχυτικών πλεγμάτων) και η διεύθυνση περιστροφής. Οι διαστάσεις προσδιορίζονται με δύο  αριθμούς. Ο 1^ος δείχνει τη διάμετρο της τομής του δακτυλίου του ελαστικού ενώ ο 2^ος τη διάμετρο της ζάντας. Στα ελαστικά αμερικάνικης κατασκευής οι αριθμοί είναι σε ίντσες, στα ευρωπαϊκά σε χιλιοστά.

Χαρακτηριστικά στοιχεία

Κοτσαδόρος (δοκός έλξεως)

Κάθε γεωργικό μηχάνημα που έχει ένα και μοναδικό σημείο πρόσδεσης με το τρακτέρ (συγκεκριμένα για ρυμούλκηση πλατφόρμας, τρέιλερ, χορτοδετικής) πρέπει να συνδέεται στο κοτσαδόρο του (δοκό έλξεως). Αποτελεί βασικό κανόνα για όλα τα τρακτερ (ανεξαρτήτως μεγέθους & κατασκευαστή) και τα μηχανήματα. Οποιαδήποτε άλλη σύνδεση των ανωτέρω γεωργικών μηχανημάτων είναι επικίνδυνη και μπορεί να κάνει ζημιά τόσο στο μηχάνημα όσο στο τρακτέρ. Ο κοτσαδόρος διακρίνεται σε :   Κανονικός, Αιωρούμενος, Συμπληρωματικός. 

Κοτσαδόρος

Τα μέσα προώθησης

Ανάλογα με τα μέσα πρόωσης τα τρακτέρ χωρίζονται σε :

Τροχοφόρα και Ερπυστριοφόρα.

Μεγάλο τμήμα της ιπποδύναμης του τρακτερ αναλώνεται για να ξεπεραστούν :

Α) Η αντίσταση κυλίσεως

Β) Η ολίσθηση των τροχών

Γ) Η επίδραση των ανωμαλιών του εδάφους και

Δ) Η αντίσταση στη δοκό έλξεως.

Όσο πιο λιγότερη είναι η επίδραση των τριών πρώτων τόσο πιο μεγαλύτερη είναι η εναπομείνασα ελκτική δύναμη στη δοκό έλξεως. Η αντίσταση κυλίσεως εξαρτάται από τη μορφολογία, το είδος του εδάφους και το βάρος του τρακτέρ. Ορισμένο βάρος είναι απαραίτητο για τη καλή πρόσφυση των μέσων προώσεως όμως η αντίσταση κυλίσεως αυξάνει όταν το βάρος είναι υπερβολικό. Όταν η ολίσθηση είναι μεγαλύτερη από το επιθυμητό (10-15%) τα λάστιχα φθείρονται πολύ περισσότερο και η ελκτική ικανότητα μειώνεται.

Οι σημαντικότεροι συντελεστές που επηρεάζουν την απόδοση των μέσων πρόωσης των τρακτέρ είναι :

α) Η διάμετρος της ρόδας,

β) Το πλάτος της ρόδας,

γ) Το βάρος της ρόδας,

δ) Το είδος της επιφάνειας του πέλματος της ρόδας

ε) Η ταχύτητα μετακίνησης,

στ) Το είδος και η κατάσταση εδάφους και

ζ) Το ύψος της έλξης.

Για την ελκτική ικανότητα του τρακτέρ πιο πολύ απ’ όλους επενεργεί, το είδος και η κατάσταση εδάφους.

μέσα πρόωσης

Ο Δυναμοδότης (p.t.o)

Πρόκειται για ένα άξονα ο οποίος μεταδίδει την περιστροφική κίνηση σε γεωργικά μηχανήματα που προσαρμόζονται στο τρακτέρ, όπως είναι η φρέζα, το χορτοκοπτικό, το χορτοδετικό, κλπ. Για να είναι λειτουργικός ο δυναμοδότης ώστε να μπορούν να συνδεθούν τα μηχανήματα έχει τυποποιηθεί κατά ISO διεθνώς η θέση, οι στροφές και οι διαστάσεις του. Ο άξονας του έχει διάμετρο 1^3/8 ή 1^3/4 ίντσες (35 ή 44,5 χιλ.) καταλήγει σε πολύσφηνο με 6 σφήνες για ταχύτητα περιστροφής 536 στροφές/λεπτό, σε συνδυασμό με στροφές του κινητήρα και με 21 σφήνες για ταχύτητα περιστροφής 1000 στροφές/λεπτό. Η φορά της περιστροφής όταν βλέπουμε το τρακτερ από πίσω είναι προς τα δεξιά. Όλα τα τρακτεράκια έχουν τη δυνατότητα μετατροπής της ταχύτητας περιστροφής από 536 σε 1000 στροφές ανά λεπτό και αντίστροφα, ορισμένα από αυτά διαθέτουν μηχανισμό αντιστροφής της κίνησης από δεξιόστροφη σε αριστερόστροφη. Στα περισσότερα τρακτέρ ο δυναμοδότης (p.t.o) βρίσκεται στο πίσω μέρος. Από τον τρόπο με τον οποίο παίρνει τη κίνηση διαχωρίζεται στους κάτωθι τύπους :

Εξαρτημένος, παίρνει την κίνηση από το κιβώτιο ταχυτήτων σταματάει όταν πατιέται ο συμπλέκτης του τρακτέρ, η ταχύτητα του είναι ανάλογη με τη ταχύτητα κίνησης του τρακτέρ και αντιστρέφει την κίνηση του όταν το τρακτέρ κάνει όπισθεν.

Ημιεξαρτημένος, ή συνεχούς λειτουργίας παίρνει την κίνηση από το συμπλέκτη. Σ’ αυτόν υπάρχει διπλός συμπλέκτης.

Ανεξάρτητος, παίρνει την κίνηση από το κινητήρα με δικό του συμπλέκτη ο οποίος λειτουργεί ανεξάρτητα. Είναι ο καλύτερος τύπος και ο πιο πρακτικός.

Η μετάδοση της κίνησης του δυναμοδότη προς τα γεωργικά μηχανήματα γίνεται μ’ ένα τηλεσκοπικό άξονα ο οποίος στα άκρα του έχει σταυροειδείς συνδέσμους. Το μήκος του αυξομειώνεται για να μην εμποδίζεται η λειτουργία του από τις ανωμαλίες του εδάφους.

θέση του οπίσθιου δυναμοδότη

τηλεσκοπικός άξονας

Το Διαφορικό

Όπως έχει προαναφερθεί το διαφορικό μεταδίδει την κίνηση από το σασμάν (κιβώτιο ταχυτήτων) στους κινητήριους τροχούς, οι οποίοι έχουν τον άξονα τους κάθετο προς τον άξονα της μηχανής. Η βασική του λειτουργία όμως είναι ότι επιτρέπει κάποια μεταβολή των στροφών των κινητήριων τροχών όταν το τρακτέρ στρίβει. Εάν το τρακτερ δεν χρειαζόταν να στρίβει ή να κάνει ελιγμούς δε θα απαιτούνταν η ύπαρξη διαφορικού. Όμως κάτι τέτοιο δε μπορεί να συμβεί κατά την κίνηση του στο χωράφι ή στους αγροτικούς δρόμους. Επειδή προκειμένου να κινηθεί ομαλά πρέπει να διαφοροποιούνται οι στροφές των κινητήριων τροχών υπάρχουν δύο ακόμη σημαντικοί λόγοι καθιστούν το διαφορικό αναγκαίο τμήμα της κίνησης :

α) το γεγονός ότι τα χωράφια δεν έχουν ίσιες επιφάνειες αλλά παρουσιάζουν ανωμαλίες και ότι

β) η διάμετρος των τροχών δεν παραμένει ποτέ ίδια εξαιτίας της φθοράς και της πίεσης που ποτέ δεν είναι ίσες.

Τμήματα του διαφορικού :

Το πινιόν, μικρό γωνιακό γρανάζι που βρίσκεται στην άκρη του άξονα που μεταδίδει την κίνηση στο πινιόν.

Η κορώνα, μεγάλο γρανάζι που παίρνει κίνηση από το πινιόν.

Η θήκη, βρίσκεται σταθερά συνδεδεμένη στην κορώνα.

Οι δορυφόροι, είναι 2 ή περισσότερα μικρά γρανάζια που κινούνται από τον άξονα τους που είναι στερεωμένος στη θήκη.

Οι πλανήτες, πρόκειται για 2 γρανάζια που είναι σφηνωμένα στις άκρες των ημιαξόνιων των τροχών.

Το κιβώτιο, σ’ αυτό υπάρχουν όλα τα προηγούμενα εξαρτήματα το οποία στηρίζονται σε 2 ρουλεμάν, λιπαίνονται και προστατεύονται από τις σκόνες του περιβάλλοντος.

σχηματική αναπαράσταση του διαφορικού ενός τρακτέρ

Σύστημα μετάδοσης της κίνησης

Η δύναμη του κινητήρα ενός τρακτέρ όπως έχουμε ξαναδημοσιεύσει καταλήγει στο σφόνδυλό του, από εκεί μεταφέρεται στους τροχούς, στο pto, κλπ. Έτσι το τρακτερ γίνεται ωφέλιμο και χρήσιμο για το χειριστή του. Η μεταφορά της δύναμης αυτής γίνεται όποτε το επιθυμεί ο χειριστής και με οποιονδήποτε τρόπο από το σφόνδυλο στους τροχούς, στο pto ή σε άλλους κινητήριους μηχανισμούς μέσω κάποιων εξαρτημάτων και μηχανισμών που συνθέτουν το σύστημα μετάδοσης της κίνησης. Όταν οι κινητήρες όταν λειτουργούν με λίγες στροφές αναπτύσσουν μικρή δύναμη και ροπή στρέψεως ενώ όταν χρειαστεί να ξεκινήσουμε (να βάλουμε μπροστά) ένα τρακτέρ ή ένα αυτοκίνητο απαιτείται μεγάλη ροπή στρέψεως για να νικήσουμε τις αντιστάσεις και την αδράνεια της μάζας τους. Έχοντας λοιπόν υπόψη τα πιο πάνω καταλαβαίνουμε ότι δε μπορεί να ξεκινήσει ο κινητήρας εάν δεν έχουμε αποσυνδέσει το φορτίο, το οποίο στη συνέχεια πρέπει να προστεθεί βαθμιαία μέχρι ο κινητήριος και ο κινούμενος άξονας αποκτήσουν τον ίδιο αριθμό στροφών. 

Γνωρίζουμε επίσης ότι το φορτίο που πρέπει να νικήσει ο κινητήρας του τρακτέρ σε κάθε στιγμή λειτουργίας του δεν είναι σταθερό, μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες εργασίας του. Συνεπώς πρέπει να μεταβάλλεται αντίστοιχα και η δύναμη που πρέπει διαθέσει ο κινητήρας. Κατά το ξεκίνημα ενός τρακτέρ απαιτείται μεγάλη ροπή στρέψεως και μικρή ταχύτητα στους τροχούς για να νικήσουμε την αδράνεια του φορτίου του,  αντίθετα μετά το ξεκίνημα μπορεί να μειωθεί η ροπή στρέψης και να αυξηθεί η ταχύτητα. Κατά την εργασία στο χωράφι στην αντίσταση της κίνησης προστίθενται οι αντιστάσεις των εργαλείων και την γεωργικών μηχανημάτων. Οι αντιστάσεις αυτές είναι διαφορετικές κάθε φορά και εξαρτώνται από το εργαλείο και τις συνθήκες εργασίας.

Προκειμένου ένα σύστημα μετάδοσης της κίνησης ενός τρακτέρ να ικανοποιεί τις απαιτήσεις ενός κινητήρα, πρέπει :

• Να μπορεί να συνδέει και να αποσυνδέει τον κινητήρα από το φορτίο του και να επιτρέπει την προοδευτική σύνδεση του φορτίου με τον κινητήρα, για να μπορεί να ξεκινήσει ο κινητήρας χωρίς φορτίο και στη συνέχεια να ξεκινήσει ομαλά το τρακτέρ.

• Να δίνει τη δυνατότητα στο χειριστή να μεταβάλλει (αυξομειώσει) τη ταχύτητα του με αντίστοιχη αυξομείωση της ροπής στρέψης προκειμένου να ανταποκρίνεται στην ανάγκη σε δύναμη που δημιουργείται κάθε στιγμή.

• Να μπορεί το τρακτέρ να κινείται μπροστά – πίσω.

• Να μπορούν να περιστρέφονται οι τροχοί με διαφορετική ταχύτητα όταν τα τρακτεράκια στρίβουν.

Για να πετύχουμε όλα τα πιο πάνω πρέπει το σύστημα μετάδοσης να αποτελείται από :

1. Το συμπλέκτη, ο οποίος συνδέει και αποσυνδέει τον κινητήρα από το φορτίο του ανεξάρτητα με τη λειτουργία του.
2. Το κιβώτιο ταχυτήτων, που μεταφέρει στο διαφορικό τη δύναμη, την οποία παίρνει από το συμπλέκτη επιτρέποντας στο χειριστή να επιλέγει τη ταχύτητα.
3. Το διαφορικό, το οποίο μεταδίδει τη δύναμη που παίρνει από το κιβώτιο ταχυτήτων στην ακραία μετάδοση της κίνησης.
4. Την ακραία μετάδοση της κινήσεως, η οποία μεταδίδει τη δύναμη που παίρνει από το διαφορικό στους τροχούς.

Ροπή στρέψεως = η προσπάθεια μιας δύναμης που εφαρμόζεται σ’ ένα άξονα, τον οποίο τείνει να περιστρέψει.